Σάββατο, 18 Σεπτεμβρίου 2010

Μισεμός

Θάλασσα έχω τα σ’ αγαπώ
Μία ανάσα μου να τα πω

Μία ανάσα μου και φωνή
Κι αν είναι θέλημα η στερνή

Έλουσα μύρο το μισεμό
Ρότα να φέρει στον πηγαιμό

Ρότα να φέρει και να φανεί
Του γυρισμού σου λευκό πανί

Στη Σαμαριά σ’ αναζητώ
Σε κάθε βήμα μου όπου πατώ
Του Ψηλορείτη κορυφή
Κάθε λεπτό που λείπεις και καρφί

Μοίρες φυλάξανε μισεμό
Κύκλο του κάνανε με καημό

Κύκλο του κάνανε να μη βγει
Άστρο μη φέγγει για την αυγή

Βέρα βαστάω και ξαγρυπνώ
Όνειρα ντύνω τον ουρανό

Όνειρα να ‘ρθουνε μη χαθεί
Βέρα μου για να ζευγαρωθεί

Στη Σαμαριά σ’ αναζητώ
Σε κάθε βήμα μου όπου πατώ
Του Ψηλορείτη κορυφή
Κάθε λεπτό που λείπεις και καρφί

Πέλαγα

Όταν βρεθείς σε μέρη ξεχασμένα
Όταν οι άγκυρες δεν έχουνε σκοπό

Οι αναμνήσεις σου σαν βράχια φαγωμένα
Κι όλα τα όνειρα μ’ αλμύρα και καημό

Μεριάστε κύματα και κάντε παραπέρα
Απόψε θέλησε για λίγο να χαρεί
Τούτη τη νύχτα τον σεβντά του κάνει πέρα
Θέλει μονάχα να ξεχάσει όσα μπορεί

Οι προσδοκίες σου αμπάρια σκουριασμένα
Και η καρδιά σου δίχως ένα στεγανό

Τα λογικά σου μες τα πέλαγα ριγμένα
Πολύς ο δρόμος κι έχει λίγο γυρισμό

Μεριάστε κύματα και κάντε παραπέρα
Απόψε θέλησε για λίγο να χαρεί
Τούτη τη νύχτα τον σεβντά του κάνει πέρα
Θέλει μονάχα να ξεχάσει όσα μπορεί

Κριτικές προσεγγίσεις στιχουργικής - Νίκος Γκάτσος, ο ύπατος στιχουργός

Το να αναλυθεί και να μελετηθεί μια στιχουργική δημιουργία μπορεί να φανεί σε πολλούς περιττό ή εύκολο ή ανούσιο. Ότι όμως κι αν ο καθένας μας νομίζει ένα είναι το βέβαιο, ανεξαρτήτως του τι πιστεύουμε. Η μελέτη και η ανάλυση ενός και μόνο ποιήματος-στιχουργήματος μπορεί να χρειαστεί από ώρες μέχρι και μήνες ίσως και πολύ σπάνια ακόμη και χρόνια. Πολλές φορές δεν είναι καθόλου εύκολο να αντιληφθούμε την πραγματική αξία μιας δημιουργίας. Αυτό που όλοι εκλαμβάνουμε από την πρώτη ανάγνωση ή ακρόαση ενός στιχουργήματος ή ενός τραγουδιού είναι το «σημαίνον». Πέρα από αυτό όμως πολλές φορές υπάρχει και η υποσυνείδητη ή συγκεκαλυμμένη επικοινωνία του δημιουργού. Αυτό που εμφανίζεται σαν «σημαινόμενο». Στο παρόν κείμενο δεν γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί κάποιο σημαντικό στοιχείο «σημαινόμενου» υπό την σκοπιά της αισθητικής προσέγγισης κάποιων στιχουργημάτων-ποιημάτων του Νίκου Γκάτσου. Στο παρόν κείμενο γίνεται προσπάθεια να αναδειχθεί η βαθιά καλλιέργεια, η αγάπη, η συνέπεια και η ευσυνειδησία του Νίκου Γκάτσου απέναντι σε όσα έγραψε. Μια παρουσίαση με παράλληλη παραίνεση των αναγνωστών να ανατρέξουν στους στίχους του Νίκου Γκάτσου σχετικά με την διαχείριση της τεχνικής αρτιότητάς του.
Ο κυρ Νίκος είναι ένας από τους λίγους μέγιστους «μάστορες» των στίχων που με κάθε του δημιουργία επιτύγχανέ το αισθητικό αποτέλεσμα, την φαινομενικά δημιουργική απλότητα αλλά αυτό που θαύμασα περισσότερο από όλα στον κυρ Νίκο είναι η τεχνική του αρτιότητα. Είναι η κορύφωση της συνειδητοποιημένης γραφής. Έχω βρει πολλά τραγούδια με συνειδητοποιημένη τεχνική αρτιότητα. Το μέγεθος όμως της τεχνικής αρτιότητας του Νίκου Γκάτσου δεν το συνάντησα σε τέτοια έκταση.

Ο κυρ Νίκος ήταν διαβασμένος και να το θυμάστε για πάντα αυτό. Ο κυρ Νίκος ήξερε, και πάντα πρόσεχε, τι έγραφε. Ήταν και είναι από τους ελάχιστους.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο κυρ Νίκος είναι ο Νίκος Γκάτσος μας.

Μια ανάλογη τεχνική αρτιότητα έχω εντοπίσει στον Λευτέρη Παπαδόπουλο και στον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντζου Κορνάρου. Όμως την έκταση και το μέγεθος συνέπειας του κυρ Νίκου στην τεχνική αρτιότητα δεν ξέρω αν θα το ξαναπετύχω. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον «Ερωτόκριτο» ο Κορνάρος δεν εμφανίζει απλά τεχνική αρτιότητα αλλά κάνει χρήση τοπικών λεκτικών ιδιωμάτων προκειμένου να την διατηρήσει.

Δεδομένου ότι οι στιχουργικές συνθέσεις στην ελληνική γλώσσα πλέον αποκτούν πιο εύπλαστες συνθήκες παρουσίας πρέπει ίσως να αντιμετωπιστούν με περισσότερη ελαστικότητα κάποια στοιχεία στη σύγχρονη στιχουργική που αφορούν τον χαρακτήρα και την παρουσία των χασμωδιών όταν μπορούν οι συνιζήσεις να τις υπεραγκωνίσουν. Οι χασμωδίες αποτέλεσαν και αποτελούν σημαντικά στοιχεία μελέτης της γλώσσας. Οι χασμωδίες επίσης αποτέλεσαν την αιτία αναπροσαρμογής γλωσσικών στοιχείων προκειμένου αυτές να αντιμετωπιστούν ως γλωσσικές αδυναμίες. Η μετάβαση στο μονοτονικό σύστημα και αναπροσαρμογή της γλώσσας δίνουν περισσότερη ευελιξία στην μελοποιημένη ποίηση. Ίσως κάποια στοιχεία της μετρικής που αποδόθηκαν από το κίνημα των δημοτικιστών θα έπρεπε να αναθεωρηθούν αλλά αυτό είναι ένα ζήτημα που αφορά τους πανεπιστημιακούς. Ένα βασικό στοιχεία όμως που δεν αλλάζει και διατηρείται αμετάβλητο σε βάθος χρόνου είναι το κυρίαρχο στοιχείο της στιχουργικής. Η ομοιοκαταληξία.
Και ρωτώ.
Τι θα ήταν η σημερινή στιχουργική χωρίς μέτρο και ομοιοκαταληξία;
Θα ήταν ελεύθερη ποίηση.
Ε, τότε όποιος δεν επιθυμεί την στιχουργική ας μελοποιήσει ή ας ασχοληθεί με την ελεύθερη ποίηση. Δεν συντρέχουν όμως λόγοι να αφανίσουμε την στιχουργική, ένα κατά κάποιον τρόπο αυτόνομο είδος ποίησης. Η στιχουργική είναι το ποιητικό εκείνο είδος που επαγωγικά μας συνδέει με την προσωδία, το αρχαίο είδος ποίησης που διακρινόταν για την χρονική εναλλαγή μακρών και βραχέων συλλαβών. Η σημερινή στιχουργική διακρίνεται για την εναλλαγές στις τονισμένες και άτονες συλλαβές. Είναι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ αρχαίας και νέας ελληνικής που προέκυψε από τους μετασχηματισμούς της γλώσσας μας από τα αρχαία χρόνια μέχρι και τις μέρες μας.
Και η ομοιοκαταληξία;
Η ομοιοκαταληξία είναι η τεχνική που οδηγεί στην ταχύτερη επίτευξη του αισθητικού-ακουστικού αποτελέσματος. Όλες οι τέχνες έχουν κανόνες. Οι κανόνες δεν κάνουν τη ζωή μας δυσκολότερη. Οι κανόνες μας δείχνουν τον συντομότερο δρόμο για την επίτευξη του αισθητικού αποτελέσματος.
Ρωτήστε ένα επαγγελματία φωτογράφο πόσες φορές του απέδωσε ο «κανόνας των τρίτων» ταχύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
Ρωτήστε ένα ζωγράφο πόσες φορές του έδωσαν οι κανόνες προοπτικής ταχύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Έτσι και οι κανόνες στην στιχουργική μας δείχνουν τον δρόμο για ένα ταχύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Μέτρο και ομοιοκαταληξία. Κι όταν δεν είμαστε ικανοί να τους ακούσουμε λόγω έλλειψης ταλέντου, τους μισούμε, τους παραβαίνουμε, δεν τους αποδεχόμαστε και τους κατηγορούμε. Και ποιος ο ισχυρισμός μας; Ποιητική άδεια!
Λάθος. Ποιητική άδεια δεν υφίσταται. Και ο κυρ Νίκος δεν έκανε χρήση τέτοιας άδειας. Επειδή ήδη ο αναγνώστης έχει αρχίσει να κουράζεται μπαίνω στο «κυρίως πιάτο».
Τι είναι ή ομοιοκαταληξία;

Ομοιοκαταληξία: Δύο ή περισσότεροι στίχοι που ομοιοκαταληκτούν όταν τα τελευταία τονισμένα φωνήεντά τους και όλοι οι έπειτα από αυτά φθόγγοι, αν υπάρχουν, ηχούν απαράλλαχτα.


Επαναλαμβάνω: Ηχούν απαράλλαχτα

Δηλαδή, άλλο η λέξη «Ξέρω» και άλλο η λέξη «Θέλω». Το λάμδα και το ρο δεν ηχούν καθόλου όμοια.
Ναι αλλά θα πει κάποιος.
«Εγώ βρήκα λάθος σε ομοιοκαταληξία και παρόλα αυτά το τραγούδι έγινε χρυσός δίσκος».
Σίγουρα, έχει συμβεί και θα ξανασυμβεί. Ρωτήστε όμως ένα μουσικό, θα ήθελε να γίνει χρυσός ένας δίσκος του ενώ οι μουσικές του θα έχουν λάθος συγχορδίες;
Αυτό περίπου είναι και η σωστή ομοιοκαταληξία, οι συγχορδίες του λόγου.

Πάμε παραπέρα. Είδαμε την απλή ομοιοκαταληξία. Υπάρχει όμως και η πλούσια ομοιοκαταληξία.
Τι είναι; Είναι το ζευγάρωμα λέξεων που δεν ανήκουν στο ίδιο είδος.
Δηλαδή, ρήμα-ουσιαστικό, ρήμα-επίθετο, επίθετο-ουσιαστικό και πάει λέγοντας.
Πάει και αυτό.

Και τώρα στο προκείμενο. Ο κυρ Νίκος.

Θα σα παραθέσω τους στίχους ενός τραγουδιού του Νίκου Γκάτσου. Οι στίχοι του τραγουδιού είναι σε οξύτονη ομοιοκαταληξία. Η οξύτονη ομοιοκαταληξία δεν είναι και η πλέον δύσκολη για ένα στιχουργό. Στο συγκεκριμένο κομμάτι θα δείτε πως αναδεικνύεται το επίπεδο ενός στιχουργού. Πέρα από αυτό, ακολούθως, θα δείτε και πως μπόρεσε ο Νίκος Γκάτσος να κάνει την υπέρβαση. Το τραγούδι είναι το «Είχα φυτέψει μια καρδιά».

Με τ' αστεράκι της αυγής
στο παραθύρι σου να βγεις
κι αν δεις καράβι του νοτιά
να ΄ρχεται από την ξενιτιά
στείλε με τ' άσπρα σου πουλιά
γλυκά φιλιά

Με τ' αστεράκι της αυγής
στο παραθύρι σου να βγεις
κι αν δεις καράβι του νοτιά
να 'ρχεται από την ξενιτιά
στείλε με τ' άσπρα σου πουλιά
χίλια γλυκά φιλιά

Είχα φυτέψει μια καρδιά
στου χωρισμού την αμμουδιά
μα τώρα που ήρθα να σε βρω
με δαχτυλίδι και σταυρό
γίνε το φως μου και του κόσμου η ξαστεριά
κι απ' το παλιό μας το κρασί
δώσ' μου να πιω και πιες κι εσύ
να μείνω αγάπη μου για πάντα στην πικρή στεριά

Ας το δούμε τεχνικά όμως.

Οι πρώτοι δύο στίχοι δεν ομοιοκαταληκτούν απλά. Ο Νίκος Γκάτσος πάει ένα βήμα παραπέρα και ταυτίζει και το γράμμα που είναι ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΤΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΣΤΙΧΟΥ!
Αυγής-βγείς.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, το ομοιοκατάληκτο ζεύγος περιέχει αντίλαλο καθώς η λέξη «βγεις» περιέχεται ολόκληρη στην λέξη «Αυγής» και επιπροσθέτως οι λέξεις ανήκουν σε διαφορετικό είδος! Ο ορισμός της ΤΕΛΕΙΑΣ ομοιοκαταληξίας!
Συνεχίζουμε.
Νοτιά- ξενιτιά
Σε δεύτερο στίχο στο ίδιο τραγούδι ταυτίζονται τώρα δύο (!) γράμματα πριν τον τελευταίο τονισμό του στίχου!
Συνεχίζει ο κυρ Νίκος και στο τρίτο ζεύγος ταυτίζει και πάλι ΔΥΟ γράμματα πριν τον τελευταίο τονισμό!
Πουλιά- φιλιά

Τρίτη φορά, στο ίδιο τραγούδι, το ίδιο φαινόμενο!
Πουλιά- φιλιά

Τέταρτη φορά στο ίδιο τραγούδι! (οποιοσδήποτε άλλος στιχουργός θα είχε αρκεστεί σε όσα μέχρι τώρα έκανε, παρόλα αυτά ο κυρ Νίκος συνεχίζει!)
Καρδιά- αμμουδιά

Ο κυρ Νίκος όχι μόνο συνεχίζει αλλά στο επόμενο ζεύγος παράγει ξανά το φαινόμενο του αντίλαλου (η μία λέξη περιέχεται στην άλλη) αλλά και ταυτίζει ΞΑΝΑ δύο γράμματα πριν τον τελευταίο τονισμό αλλά και επιπλέον ζευγαρώνει δύο διαφορετικά μέρη του λόγου!!!
Βρω- σταυρό

Κι αν νομίζετε ότι μέχρι εδώ ο κυρ Νίκος τα έδωσε όλα σε τεχνική κάνετε λάθος.
Ο κυρ Νίκος κάνει ένα βήμα παραπέρα ακόμη κι από αυτό που έως τώρα πολλοί από εμάς θα θεωρούσαν ήδη ασύλληπτο.
Προσέξτε
Ζευγαρώνει δύο λέξεις
Ξαστεριά-στεριά
Πηγαίνει την ομοιοκαταληξία 5 βήματα πιο πριν κα φυσικά έχει παραγάγει για Τρίτη φορά αντίλαλο και σαν να μην έφτανα όλα αυτά έχει δημιουργήσει και εσωτερική ομοιοκαταληξία!!!
Ο στίχος
«γίνε το φως μου και του κόσμου η ξαστεριά»
εμφανίζει εσωτερική ομοιοκαταληξία μεταξύ του «φως μου» και «κόσμου»!!!

Ο κυρ Νίκος είναι Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ!!!

Ο τελευταίος στίχος, μετά από όλα όσα είδαμε ζευγαρώνει τις λέξεις
Κρασί- εσύ
Με παράλληλη ταύτιση ενός γράμματος πριν το τελευταίο τονισμό.

Μετά από όλα αυτά τα προσεκτικά μελετημένα και χαρισματικά μαγικά του Νίκου Γκάτσου έχω να πω μόνο ένα πράγμα.

Αν ο κυρ Νίκος οριζόταν ως μονάδα μέτρησης της στιχουργικής, τότε στην Ελλάδα οι στιχουργοί θα μπορούσαν να μετρηθούν στα δάχτυλα των δυο μας χεριών και πολύ πιθανό να μας περίσσευαν και δάχτυλα… (για να μην παρεξηγηθώ λόγω της τοποθέτησής μου, εγώ δεν θα βρισκόμουν στα καταμετρημένα δάχτυλα).

Κριτικές προσεγγίσεις στιχουργικής - Γιάννη Μηλιώκα "Για το καλό μου"

Θα επιχειρήσω να κάνω κάποιες κριτικές προσεγγίσεις θέλοντας να παραμείνω, κατά το δυνατό, εντός ενός αντικειμενικού πλαισίου τοποθετήσεων και όπου τοποθετούμαι υποκειμενικά θα προσπαθώ να το κάνω κινούμενος πάνω στην γραμμή της ευρείας κοινής λογικής.
Πριν απ’ όλα θα ήθελα να ξεκαθαρίσω την θέση μου.
Δεν είμαι κριτικός λογοτεχνίας ούτε και κάποιος επιστήμονας γύρω από γλωσσικά ζητήματα. Με εφόδια μου την μελέτη κάποιων βιβλίων γύρω από λογοτεχνικά και γλωσσικά ζητήματα επιχειρώ να αξιοποιήσω αυτά που διάβασα. Θεωρώ ότι κάθε φορά που πρέπει να κάνει κάποιος αξιολόγηση οφείλει να την κάνει εν ψυχρώ αποφεύγοντας προσωπικές εμπάθειες οι οποίες θα τον οδηγήσουν να επιχειρεί να παρουσιάσει το ατομικό του γούστο σε παγκόσμια αλήθεια συνοδεία ποικίλων επιθέτων. Εκτιμώ ότι αν θέλουμε να έχει κάποιο ειδικό βάρος ο λόγος μας θα πρέπει να αποφεύγουμε τις ακρότητες και να διαχωρίζουμε το τι εμείς βρίσκουμε κακό, κακόγουστο, πρόχειρο ή άτεχνο χωρίς να τοποθετούμε την προσωπική μας άποψη σαν να είναι ένα κριτήριο γενικά αποδεκτό.

Στιχουργική
Είναι αξιωματικά κατανοητό ότι η στιχουργική είναι ποίηση. Η στιχουργική αποτελεί μια μορφή ποίησης και διαφέρει σε σχέση με την ελεύθερη ποίηση λόγω του ότι φέρει κάποιους τεχνικούς κανόνες οι οποίοι αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά της (μέτρο, ομοιοκαταληξία, επιτόνιση και πολλά άλλα). Ενδεχόμενη έλλειψη χαρακτηριστικών που ορίζουν την στιχουργική οδηγεί σε προσέγγιση της ελεύθερης ποίησης. Ο στιχουργός καλείται ή επιδιώκει να δημιουργήσει ένα λογοτεχνικό έργο με στόχο αυτό να είναι μελοποιήσιμο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι, ίσως, εκείνος που θα θέσει τον θεμέλιο λίθο για την δημιουργία ενός τραγουδιού.

Ο στιχουργός πρέπει να προσέξει πολλές συνιστώσες προκειμένου να συμβάλει ουσιαστικά ώστε ένα τραγούδι να έχει καλά ποιοτικά χαρακτηριστικά. Συγκεκριμένα, πρέπει να αποφεύγει τις χασμωδίες, τις ατελείς ομοηχίες (συνηχήσεις) να προσέχει τις επιτονίσεις του, την μετρική του και πολλά άλλα. Ταυτόχρονα όμως καλείται να αξιοποιήσει όλο το εύρος που παρέχει μια γλώσσα να εκμεταλλευτεί όλα τα γλωσσικά, λογοτεχνικά και συντακτικά φαινόμενα με τρόπο τέτοιο ώστε να γίνουν σύμμαχοί του. Δεδομένου ότι όπως προανέφερα η στιχουργική αποτελεί μορφή ποίησης εξυπακούεται ότι είναι θεμιτό και ενίοτε επιδιωκόμενο να αξιοποιούνται λογοτεχνικές έννοιες όπως αλληγορίες, διασκελισμοί, αμφισημίες, μονόλογοι, αφηγήσεις, διδαχές, ειρωνία, δράμα, πλάγιοι λόγοι, διάλογοι, αναδιπλώσεις, ηθογραφίες και ατέλειωτα ακόμα χαρακτηριστικά λογοτεχνικών κειμένων. Θα πρέπει να έχει επίγνωση ότι δύναται να αξιοποιήσει υπέρ του τα πάντα γύρω από τη γλώσσα.

Κάπου εδώ όμως μπαίνω στον κορμό του παρόντος θέματος προκειμένου να προσεγγίσω με κριτική διάθεση ένα τραγούδι. Επίλεξα ένα τραγούδι του Γιάννη Μηλιώκα προκειμένου να κάνω αυτή την προσπάθεια. Να σημειώσω ότι θεωρώ τον Γιάννη Μηλιώκα έναν ιδιαίτερα ταλαντούχο και ξεχωριστό δημιουργό επειδή επιλέγει να δημιουργεί τραγούδια «τοποθετήσεις» και δεν φοβάται να εκφράσει στα τραγούδια του ακόμη και λέξεις που πολλοί φοβούνται.
Το τραγούδι είναι το «Για το καλό μου»
Ας δούμε λοιπόν τους στίχους του τραγουδιού.

Είδα ένα κόσμο να γκρεμίζεται μπροστά μου
είδα να γίνεται γιαπί η γειτονιά μου
για το καλό μου

Είδα τα δέντρα που σκαρφάλωνα κομμένα
σε φορτηγό τα όνειρά μου φορτωμένα
για το καλό μου

Είδα το δάσκαλο να με χτυπάει με ζήλο
είδα τα χέρια μου πρησμένα από το ξύλο
είδα τα νεύρα μου σιγά σιγά να σπάνε
με καλοσύνη και στοργή να με χτυπάνε

Για το καλό μου για το καλό μου
ώσπου δεν άντεξε στο τέλος το μυαλό μου
πήρε ανάποδες στροφές για το καλό μου
και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
στην ηρεμία για να βρω τον εαυτό μου

Είδα να κόβουν τη μπουκιά για την μπουκιά μου
ρούχα να φτιάχνουν απ' τα ρούχα τα παλιά μου
για το καλό μου

Είδα τη μάνα μου να κλαίει απελπισμένα
είδα το γέρο μου να φεύγει για τα ξένα
για το καλό μου

Είδα τους φίλους μου να σκίζονται για μένα
είδα να θέλουν να ξεκόψω από σένα
είδα χαράματα να με τραβάν στο τμήμα
για να γλιτώσω το κελί να πω το ποίημα

Για το καλό μου για το καλό μου
ώσπου δεν άντεξε στο τέλος το μυαλό μου
πήρε ανάποδες στροφές για το καλό μου
και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
στην ηρεμία για να βρω τον εαυτό μου

Για το καλό μου για το καλό μου
έχει μουδιάσει το κορμί και το μυαλό μου
ενέσεις χάπια ηλεκτροσόκ για το καλό μου
σήμερα πήρανε νεκρό τον διπλανό μου
ενώ παλεύω για να βρω τον εαυτό μου
κι έχω κρυμμένο το σουγιά για το καλό μου

Εκ πρώτης βλέπουμε ότι τα μέτρα των στίχων είναι προσεγμένα ώστε να παράγεται ένα ομοιόμορφο μετρικό αποτέλεσμα. Αυτό είναι ένα δεδομένο που και βοηθάει την μελοποίηση των στίχων αλλά και βοηθάει να παραχθεί καλλίτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
Στο τραγούδι διακρίνονται τα εξής δομικά στοιχεία.
Η πρώτη στροφή που αποτελείται συνολικά από 6 στίχους.

Είδα ένα κόσμο να γκρεμίζεται μπροστά μου
είδα να γίνεται γιαπί η γειτονιά μου
για το καλό μου

Είδα τα δέντρα που σκαρφάλωνα κομμένα
σε φορτηγό τα όνειρά μου φορτωμένα
για το καλό μου

Οι στίχοι είναι χωρισμένοι σε 2 τρίστιχα. Το κάθε τρίστιχο αποτελείται από ένα ζεύγος παροξύτονων ομοιοκατάληκτων στίχων 6,5 μέτρων και έναν τρίτο με 2,5 μέτρα όμοιο με τον τρίτο στίχο της δεύτερης τριάδας στίχων της ίδιας στροφής.
Με την ίδια ακριβώς συνέπεια μέτρων και ομοιοκαταληξίας εμφανίζεται και η δεύτερη στροφή.

Είδα να κόβουν τη μπουκιά για την μπουκιά μου
ρούχα να φτιάχνουν απ' τα ρούχα τα παλιά μου
για το καλό μου

Είδα τη μάνα μου να κλαίει απελπισμένα
είδα το γέρο μου να φεύγει για τα ξένα
για το καλό μου

Παρατηρείστε με πόση συνέπεια είναι πάντα (συντακτικά και μετρικά) τονισμένες οι συλλαβές 4, 8, 12 και μάλιστα παρόλο που ο στίχος «Για το καλό μου» διαφέρει σε μέτρα διατηρεί και αυτός τόνο στην τέταρτη συλλαβή. Ο τονισμός αυτός είναι, βιβλιογραφικά, υποδειγματικός στον ιαμβικό δεκατρισύλλαβο.
Μέχρι εδώ, οι δύο στροφές του κομματιού είναι άψογες τεχνικά και σε μέτρο και σε ομοιοκαταληξία καθώς επίσης δεν εμφανίζουν πουθενά ατελείς ομοηχίες.

Στην περαιτέρω δομή του κομματιού θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα στιχουργικά μέρη

Είδα το δάσκαλο να με χτυπάει με ζήλο
είδα τα χέρια μου πρησμένα από το ξύλο
είδα τα νεύρα μου σιγά σιγά να σπάνε
με καλοσύνη και στοργή να με χτυπάνε

Και

Είδα τους φίλους μου να σκίζονται για μένα
είδα να θέλουν να ξεκόψω από σένα
είδα χαράματα να με τραβάν στο τμήμα
για να γλιτώσω το κελί να πω το ποίημα

Αποτελούν «γέφυρες» προκειμένου να κλιμακωθεί η δραματικότητα της μουσικής και του στίχου. Οι δύο αυτές γέφυρες διατηρούν σχεδόν την ίδια τεχνική αρτιότητα με τις δύο στροφές, με ελάχιστες τυπικές παρεκκλίσεις που όμως μετρικά δεν διαφοροποιούνται. Συγκεκριμένα, στους στίχους

Είδα το δάσκαλο να με χτυπάει με ζήλο

&

είδα χαράματα να με τραβάν στο τμήμα

δεν έχουν συντακτικό τονισμό αλλά έχουν μετρικό τονισμό και οι δύο στο «με» του ρυθμικού ιάμβου. Επίσης παρόλο που οι δύο λέξεις «τμήμα» και «ποίημα»

είδα χαράματα να με τραβάν στο τμήμα
για να γλιτώσω το κελί να πω το ποίημα

φαινομενικά ίσως να προκαλέσουν σε κάποιον υποψίες συνήχησης δεν φέρουν συνήχηση καθώς όλοι ξέρουμε ότι ακουστικά η λέξη «ποίημα» ακούγεται «ποί(η)μα» και μάλιστα δεδομένης της διατήρησης του μέτρου στα «οί» και «η» υπεισέρχεται το φαινόμενο της συνίζησης και αποτελούν μια κοινή τονισμένη, και άρα συνεπή, στην ομοιοκαταληξία μετρική συλλαβή.

Για το τελευταίο εξάστιχο θα μιλήσω μετά την εξέταση του ρεφρέν.

Η επωδός (ρεφρέν)

Για το καλό μου για το καλό μου
ώσπου δεν άντεξε στο τέλος το μυαλό μου
πήρε ανάποδες στροφές για το καλό μου
και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
στην ηρεμία για να βρω τον εαυτό μου

Πρώτος στίχος 5 μέτρα
Όλοι οι άλλοι στίχοι 6,5 μέτρα σε πλήρη αρμονία με την υπόλοιπη δομή.
Η διαφοροποίηση του πρώτου στίχου σε 5 μέτρα είναι πολλές φορές αναμενόμενη όπως επίσης και γενικότερα οι μετρικές διαφοροποιήσεις των επωδών είναι πολλές φορές αναγκαίες για την σηματοδότηση της κορύφωσης ενός τραγουδιού. Τη συγκεκριμένη διαφοροποίηση δεν θα μπορούσαμε σε καμία περίπτωση να την μέμψουμε καθώς αποτελεί τον προθάλαμο της εισόδου στο μέρος της νοηματικής κορύφωσης του τραγουδιού.
Συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι μιλάμε για ένα τεχνικά άρτιο τραγούδι σε στιχουργικό επίπεδο.

Ας περάσουμε όμως στο νοηματικό επίπεδο να δούμε τι και πως αποδίδεται από τον δημιουργό. Ως γενικό χαρακτηριστικό θα μπορούσαμε να πούμε ότι το τραγούδι είναι πολύ «δυνατό».
Τι είναι όμως αυτό το δυνατό και γιατί το αισθανόμαστε;
Θα μπορούσαμε ίσως να το αποκωδικοποιήσουμε και να δούμε τελικά τι συμβαίνει;
Ας κάνουμε μια προσπάθεια.
Το τραγούδι γενικότερα κινείται σε αφηγηματικό επίπεδο και αν το μελετούσαμε με λογοτεχνικούς όρους είμαι σίγουρος ότι θα ανιχνεύαμε πολλά στοιχεία της ευρύτερης λογοτεχνίας «φορεμένα» μέσα του. Παρόλα αυτά δεν θα κινηθώ με τόση λεπτομέρεια. Προσωπικά διέκρινα ότι το τραγούδι έχει έναν μεγάλο δυναμισμό λόγω ευφυούς χρήσης της γλώσσας. Ο αφηγηματικός χαρακτήρας του τραγουδιού χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό ρήματα. Η χρήση ρημάτων τοποθετεί την αφήγηση μέσα στον χρόνο. Γεννά δηλαδή χρονικούς συνειρμούς στο μυαλό του αναγνώστη-ακροατή. Αυτό από μόνο του δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να απογειώσει το κομμάτι άρα υπάρχει και κάτι άλλο. Αυτό το κάτι άλλο λοιπόν είναι το εξής.

Σε όλους τους στίχους που προηγούνται της επωδού αλλά ακόμη και στα ρήματα των τριών πρώτων στίχων της επωδού κανένα ρήμα δεν βρίσκεται σε ενεστώτα. Το τραγούδι μουσικά κορυφώνεται στους τρεις πρώτους στίχους της επωδού και στους δύο τελευταίους στίχους, η μουσική υποχωρεί και ο δημιουργός μας ρίχνει μια μεγάλη «σφαλιάρα» εισάγοντας τον ενεστώτα σε ένα τραγούδι
που καθ’ όλη τη διάρκειά του μας κρατούσε στον αόριστο. Εκεί που όλη η δράση ξετυλίχτηκε, ο δημιουργός μάς προσγειώνει με το ρήμα «είμαι» το οποίο είναι στην οριστική έγκλιση. Ταυτόχρονα μετά το «είμαι» έρχεται και το «να βρω» στην υποτακτική του αορίστου δείχνοντάς μας την δεινή θέση του αφηγητή αλλά και αποκαλύπτοντας μας τελικά ότι ο αφηγητής μιλάει σε εμάς. Αυτό μας κάνει να θέλουμε να βάλουμε στο στόμα μας τους στίχους θέλοντας να εκφραστούμε σαν να είμαστε εμείς ο αφηγητής και να θέλουμε εμείς να επικοινωνήσουμε με άλλους. Η αιφνίδια λοιπόν χρήση του ενεστώτα στο κομμάτι πιστεύω ότι είναι ένα ευφυές επίτευγμα του Γιάννη Μηλιώκα.

Πέρα όμως από αυτό θα ήταν ουσιώδες να παρατηρήσουμε και κάτι άλλο.
Το τραγούδι, μας μιλάει για έναν άνθρωπο που έζησε και πέρασε πολλά. Για έναν άνθρωπο που για κάποιον λόγο και με κάποιον τρόπο παρεκκλίνει της μέσης ανθρώπινης συμπεριφοράς ή σκέψης. Μας αφηγείται τι υπέμεινε και γιατί το υπέμεινε. Δηλαδή ο δημιουργός μας παρουσιάζει αιτιοκρατικά τον κόσμο του παρουσιάζοντας αιτία-αποτέλεσμα. Αιτία όλων αυτών το «για το καλό μου», αποτέλεσμα τα γεγονότα που ανά στίχο μας περιγράφει. Η συνεχής επανάληψη της φράσης «για το καλό μου» δείχνει με πόση αμφισβήτηση ο αφηγητής δέχεται όσα του συνέβησαν. Σαν να υπάρχει μια υποβόσκουσα ειρωνεία σχετικά με το αν όσα του συνέβησαν ήταν τελικά για το καλό του. Η αμφισβήτηση δηλαδή των γεγονότων έστω κι αν έγιναν αποδεκτά έστω και με το ζόρι.
Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν με τον ενεστώτα, μάς λέει ότι αυτή τη στιγμή βρίσκεται στον θάλαμο 9 και μας τα λέει όλα από εκεί μέσα εβρισκόμενος σε μια, φωτογραφούμενη, φάση αναμόρφωσης της, παρεκκλίνουσας, σκέψης ή συμπεριφοράς του την οποία, αναμόρφωση, αμφισβητεί διάχυτα μέσα στο τραγούδι.
Υπάρχουν άραγε άλλα στοιχεία που θα άξιζε να σημειώσουμε;

Θέλω να καταθέσω το εξής και ίσως να είναι τυχαίο. Ίσως όμως και να γεννήθηκε υποσυνείδητα στο μυαλό του δημιουργού. Όπως και να ΄χει θα ήθελα να το υπογραμμίσω. Προσέξτε τα παρακάτω.

Οι στίχοι «κατακλείδα» της επωδού:

και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
στην ηρεμία για να βρω τον εαυτό μου

Όπως προανέφερα ο αφηγητής-πρωταγωνιστής του τραγουδιού βρίσκεται σε κατάσταση αναμόρφωσης λόγω ιδιάζουσας συμπεριφοράς (έτσι όπως φωτογραφίζεται στο τραγούδι)
.
Παρατηρείστε ότι η αναμόρφωσή του γίνεται σε έναν θάλαμο, στον θάλαμο 9, στην ηρεμία.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η ανθρώπινη κύηση της βιολογικής διαμόρφωσης ενός εμβρύου στη μήτρα (θάλαμο) διαρκεί 9 μήνες (όπως όλοι γνωρίζουμε), σε ένα ήσυχο περιβάλλον.

Πολλοί μπορεί να σκεφτούν ότι ο συνειρμός είναι τυχαίος. Ίσως. Προσωπικά πιστεύω ότι συσχετίζεται με το υποσυνείδητο του δημιουργού και δεν είναι τυχαίο, μετρικά θα μπορούσε να μπει και η λέξη «επτά» και η λέξη «οκτώ» και με χρήση συνίζησης θα μπορούσαν να μπουν πολλές ακόμα.

Η επωδός «κατακλείδα»

Για το καλό μου για το καλό μου
έχει μουδιάσει το κορμί και το μυαλό μου
ενέσεις χάπια ηλεκτροσόκ για το καλό μου
σήμερα πήρανε νεκρό τον διπλανό μου
ενώ παλεύω για να βρω τον εαυτό μου
κι έχω κρυμμένο το σουγιά για το καλό μου

Σε αυτή την επωδό, με την οποία τελειώνει το τραγούδι, έχει προστεθεί ένας στίχος. Τεχνικά η αρτιότητα παραμένει. Ο δημιουργός κλείνει με «ενέσεις» ενεστώτα δείχνοντάς μας, ότι υπομένει όλα αυτά που στο πίσω μέρος του μυαλού του αμφισβητεί και ταυτόχρονα αποκαλύπτει τον δυναμισμό του καθώς μας δίνει να καταλάβουμε ότι η αμφισβήτησή του δεν αποτελεί μόνο θεωρία. Μας αποκαλύπτει ότι έχει κρυμμένο έναν σουγιά αφήνοντας να εννοηθεί ότι έχει αντίληψη όσων συμβαίνουν και αν και όταν χρειαστεί θα κάνει χρήση του σουγιά απέναντι σε όσα μέχρι τώρα επίτρεψε εκείνος να του συμβούν (ιδού η έμπρακτη αμφισβήτηση που προαναφέραμε).

Συμπέρασμα κριτικής προσέγγισης:
Ένα ευφυές και κορυφαίο, διδασκαλικό έργο στιχουργικής που παντρεύτηκε με μια ταιριαστή δραματική μουσική επένδυση και αποτελεί διαχρονικό κομμάτι για μελέτη και εποικοδομητικό στοχασμό.

Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας.

Παιδιά του φθινοπώρου

Βελόνες, φάρμακα, ποδιές και νουθεσίες
Λευκά σεντόνια, προσευχές κι όλο θυσίες

Ψιθυριστά, λόγια, κουβέντες κι απορίες
Εικόνες ξέφωτου σε νύχτες εξορίες

Τίνος Θεού είναι το κρίμα για να πέσει
Και στον Αχέροντα τον κάβο ποιος να δέσει

Κάποιοι τα λέγανε παιδιά του φθινοπώρου
Παιδιά θυσία στο βωμό κάποιου εμπόρου
Κάποιοι τα βλέπουν σαν παιδιά του φθινοπώρου
Ζωή του νόστου σε μιαν όχθη του Βοσπόρου

Εικόνες όνειρα του αύριο που λείπει
Και στο διάδρομο να χαίρεται η λύπη

Χαρά και γέλωτας καλά μασκαρεμένοι
Και κάθε βράδυ Γολγοθάς να περιμένει

Νύχτες ατέλειωτες του πόνου αναβάσεις
Κι ένας Θεός απ’ τον γιακά να τονε πιάσεις

Κάποιοι τα λέγανε παιδιά του φθινοπώρου
Παιδιά θυσία στο βωμό κάποιου εμπόρου
Κάποιοι τα βλέπουν σαν παιδιά του φθινοπώρου
Ζωή του νόστου σε μιαν όχθη του Βοσπόρου

Κάποια παιδιά φορούν μαντίλα κάθε μέρα
Και την οσμή έχουνε μάθει του αιθέρα

9/11 Η μέρα που άλλαξε η ιστορία

11 Σεπτεμβρίου 2001, η γνωστή σε όλους μας επίθεση στους δίδυμους πύργους πραγματοποιείται με τις γνωστές, σε όλους μας, συνέπειες. Μια επίθεση που λαμβάνει χώρα με, σχεδόν άψογους, τηλεοπτικούς κανόνες. Τα παρουσιαζόμενα αίτια και οι προβαλλόμενοι ως αίτιοι εκείνης της επίθεσης θα αμφισβητηθούν και θα συνεχίσουν να αμφισβητούνται έως και σήμερα. Πολλές οι αντιτιθέμενες πλευρές, πολλές οι θεωρίες συνομωσίας και ακόμη περισσότερα τα στόματα που μέρα με τη μέρα ισχυρίζονται ότι εκείνο το πρωινό παρακολουθήσαμε μια ταινία άψογης σκηνοθεσίας που ξεπέρασε κάθε ιστορική παραγωγή του Χόλλιγουντ. Υπάρχουν πολλά κενά σε αυτή την ιστορία και αυτά είναι που εξωθούν ακόμη και τους συγγενείς των θυμάτων να πιστεύουν όλο και περισσότερο ότι το σκηνικό ήταν τουλάχιστον μια εκ των προτέρων γνωστή επίθεση που επιτράπηκε να συμβεί και πολλοί μιλούν ακόμη και για πλήρη ενορχήστρωση της επίθεσης από τις Η.Π.Α. Όχι άδικα, εκείνο το πρωινό χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως «η μέρα που άλλαξε την ιστορία».

Βέβαια στόχος του παρόντος κειμένου δεν είναι να μπει στη διαδικασία να προσπαθήσει να αναλύσει αν ισχύει ή όχι κάτι τέτοιο. Συμπεράσματα μπορεί να βγάλει ο καθένας από άφθονο υλικό που υπάρχει στον ίντερνετ. Υπάρχουν πολλοί ισχυρισμοί για τα γεγονότα εκείνης της ημέρας. Ισχυρισμοί που ενίοτε αγγίζουν τα όρια της γελοιότητας αλλά και ισχυρισμοί που γεννούν έντονους προβληματισμούς. Προσωπικά θεωρώ ως τα πλέον σοβαρά ντοκιμαντέρ γύρω από το ζήτημα το Fahrenheit 9/11 του Michael Moore όπως επίσης και το Zeitgeist τα οποία μπορεί να βρει ο καθένας ερευνώντας για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Το ζήτημα του παρόντος κειμένου είναι ότι σε μεγάλο βαθμό εκείνα τα γεγονότα παραμετροποίησαν την μεταγενέστερη εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α. Να σημειώσω ότι προσωπικά δεν τρέφω κακία, ούτε είμαι χαιρέκακος, προς τους Αμερικάνους. Αντιθέτως θεωρώ ότι ως μονάδες αλλά και ως κοινωνική ομάδα διαθέτουν στοιχεία άξια μίμησης. Η πολιτική λοιπόν των Η.Π.Α. καθορίστηκε με στόχο την πάταξη της τρομοκρατίας και το κυνήγι των ατόμων που ενεπλάκησαν σε εκείνες τις επιθέσεις. Η Αμερική στράφηκε στο κυνήγι του Σαντάμ Χουσεΐν που κατά το παρελθόν υπήρξε εντολοδόχος τους αλλά και στο κυνήγι του Οσάμα Μπιν Λάντεν που εδώ και 9 χρόνια δεν μπορούν να εντοπίσουν. Παρά την κοινή αίσθηση που υπάρχει πρέπει να σημειωθεί ότι η Αμερικανική κυβέρνηση έως και σήμερα δεν καταδιώκει τον Μπιν Λάντεν ως υπεύθυνο για τις επιθέσεις της ενδεκάτης Σεπτεμβρίου και αυτό αποδεικνύεται από τον κατάλογο των 10 πλέον καταζητούμενων προσώπων του F.B.I.

http://www.fbi.gov/wanted/topten/fugitives/laden.htm
Στην κάρτα επικήρυξης του Μπιν Λάντεν αναφέρονται ως λόγοι καταδίωξής του, βομβιστικές επιθέσεις του 1998 σε Αμερικανικές πρεσβείες στο DAR ES SALAAM και στο NAIROBI. Παρόλα αυτά οι Αμερικανοί πολίτες συνεχίζουν να ζουν με την εντύπωση ότι ο στρατός τους βρίσκεται στο Αφγανιστάν με στόχο τη σύλληψη του Μπιν Λάντεν καθώς στις συνειδήσεις των πολιτών αυτό βρίσκεται σε πρώτη μοίρα, όχι όμως και στην όποια συνείδηση της κυβέρνησής τους. Κι αυτό βέβαια είναι ένα επίτευγμα καθώς ο αμερικανικός στρατός κουβαλά τις ευλογίες του μέσου πολίτη που εσφαλμένα θεωρεί ότι αναζητείται δικαιοσύνη.
Σε αυτό το κυνήγι φαντασμάτων η Αμερικανική κυβέρνηση συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να εντοπίσει και να συλλάβει τον Μπιν Λάντεν. Δηλαδή, η ισχυρότερη χώρα του κόσμου διαθέτοντας κορυφαία τεχνολογία, εξοπλισμό και τεχνογνωσία δεν μπορεί να εντοπίσει έναν άνθρωπο που, προφανώς, κουβαλάει ένα παρακολούθημα απαρτιζόμενο από δεκάδες άλλους ανθρώπους και ο οποίος υποτίθεται ότι συντονίζει μια από τις φερόμενες ως ισχυρότερες τρομοκρατικές οργανώσεις του κόσμου. Ένας άνθρωπος ο οποίος υποτίθεται ότι κρύβεται στο Αφγανιστάν, σε μια χώρα που έχει μόλις 5 φορές την έκταση της Ελλάδας που έχει πληθυσμό 3 φορές όσο της Ελλάδας. Το Αφγανιστάν δεν βρέχεται από θάλασσα (πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει μια οδός διαφυγής λιγότερη για τον Μπιν Λάντεν) δεν διαθέτει σιδηροδρομικό δίκτυο και το συνολικό οδικό του δίκτυο δεν ξεπερνά τα 6.000 χιλιόμετρα (περίπου 6 φορές η απόσταση Αλεξανδρούπολη-Αθήνα) τα οποία είναι σε πολύ κακή κατάσταση. Να σημειωθεί ότι κατά τον χειμώνα μεγάλο μέρος του οδικού δικτύου είναι αδιάβατο λόγω των χιονοπτώσεων. Σε αυτή τη χώρα λοιπόν που το μήκος των συνόρων της φτάνει τα 5.500 χιλιόμετρα εδώ και 9 χρόνια η Αμερικανική κυβέρνηση αναζητά έναν άνθρωπο που μπορεί να διαφύγει με τα πόδια, με άλογο και στις καλλίτερες των περιπτώσεων με αυτοκίνητο ή και με ελικόπτερο. Μια ακόμη σύγκριση που λέει πολλά είναι ότι ενώ τα σύνορα του Αφγανιστάν είναι 5.500 χιλιόμετρα, στα 1.228 χιλιόμετρα που καταλαμβάνουν τα σύνορα της Ελλάδας αν προσθέσουμε την ακτογραμμή της τότε με 15.000 χιλιόμετρα συνόρων η Ελλάδα έχει σχεδόν 3 φορές μεγαλύτερη συνοριακή γραμμή από το Αφγανιστάν. Για ποιον λόγο όμως κάτω από αυτή την συντριπτική υπερίσχυση των αμερικανικών στρατευμάτων ο Μπιν Λάντεν καταφέρνει και παραμένει ελεύθερος; Αν το Αφγανιστάν είναι ένα μέρος που μπορεί κάποιος να κρύβεται από την πλέον κατάλληλη μηχανή εντοπισμού που λέγεται Αμερικανικός στρατός ο οποίος διαθέτει δορυφόρους, κατασκοπευτικά αεροπλάνα, πολεμικά αεροσκάφη, άρματα, στρατιωτικά τζιπ, ελικόπτερα, το echelon και χιλιάδες στρατιώτες που βρίσκονται επί Αφγανικού εδάφους αλλά και χιλιάδες πολιτικό προσωπικό που εργάζεται στην κατασκοπεία ανά τον κόσμο, επί 9 τουλάχιστον χρόνια τότε πόσα χρόνια θα μπορούσε να κρύβεται στο αχανές Κινεζικό έδαφος; Ίσως αφελή μα εύλογα, νομίζω, ερωτήματα. Μήπως όμως τελικά ο Μπιν Λάντεν αλλά και οι Ταλιμπάν δεν αποτελούν την πραγματική αιτία που βρίσκεται ο αμερικανικός στρατός στο έδαφος του Αφγανιστάν; Κι αν τελικά δεν αποτελούν την αιτία αλλά μια πρόφαση τότε ποιος θα μπορούσε να είναι ο πραγματικός λόγος; Ο Μπαράκ Ομπάμα στις προεκλογικές του δηλώσεις δεσμεύτηκε ότι αν κερδίσει τις προεδρικές εκλογές θα αύξανε κατά 10.000 άντρες τον στρατό που βρίσκεται στο Αφγανιστάν. Η επιδίωξή του θεωρήθηκε εύλογη και ικανοποιούσε το κοινό αίσθημα καθώς και ο Ομπάμα βασιζόταν στον ισχυρισμό ότι η χρονίζουσα κατάσταση με τους Ταλιμπάν πρέπει να αντιμετωπιστεί αλλά και το κοινό αίσθημα ικανοποιούταν καθώς πολλοί από τους πολίτες ίσως να μην γνωρίζουν κατά που πέφτει στον χάρτη το Αφγανιστάν αλλά γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο στρατός τους εκεί καταδιώκει παράλληλα τον δαίμονα που λέγεται Μπιν Λάντεν. Ο Ομπάμα ήταν συνεπής στις υποσχέσεις του και όντως μετακίνησε και συνεχίζει να μετακινεί στρατεύματα στο Αφγανιστάν ανακυκλώνοντας στρατιώτες που αφήνουν πίσω τους το Ιράκ. Για ποιον λόγο όμως μια τόσο μεγάλη προσπάθεια πολιτικής χειραγώγησης (όπως ισχυρίζονται) μιας χώρας; Ισχύει ότι το Αφγανιστάν είναι πλούσιο σε ορυκτό πλούτο, η ιστορία όμως μας έχει δείξει ότι μια τόσο μεγάλη χώρα όπως την Αμερική θα μπορούσε με παρασκηνιακά μέσα να καταφέρει να υποτάξει ένα ανίσχυρο κράτος προκειμένου να κερδίσει πλειοψηφικό πακέτο στην κηδεμονία των κοιτασμάτων του. Εφόσον όμως ο Μπιν Λάντεν και οι Ταλιμπάν αποτελούν πρόφαση και ο ορυκτός πλούτος δεν αποτελεί κυρίαρχο στόχο των Αμερικανών τότε για ποιο λόγο βρίσκονται εκεί; Η απάντηση έρχεται μέσα από το ντοκιμαντέρ ενός από τα πλέον έγκυρα κανάλια του κόσμου και περνά αθόρυβα αλλά ξεκάθαρα από μπροστά μας. Το ντοκιμαντέρ του National Geographic με το όνομα «Η ηρωίνη του Αφγανιστάν».
Στο πεντάλεπτο βίντεο θα δείτε ένα απόσπασμα του εκτενούς ντοκιμαντέρ, καθώς ολόκληρο σήμερα δεν βρίσκεται στο youtube σε αντίθεση με το παρελθόν που υπήρχε ολόκληρο ακόμα και με ελληνικούς υπότιτλους. Προκειμένου να σας διευκολύνω σας παραθέτω ατόφιο ένα απόσπασμα υποτίτλων που κατέγραψα από τον επίσημο υποτιτλισμό της Nova όταν το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε στο National Geographic. Ο υποτιτλισμός που σας παραθέτω αναφέρεται στο χρονικό σημείο του βίντεο από το 1:20 έως τα 3:00 λεπτά. Είναι ξεκάθαρος, άμεσος, σαφής και αξιοπρόσεκτος. Το ντοκιμαντέρ παραθέτει αυτό που ίσως θα μπορούσε να είναι ο βασικός λόγος της εισβολής του αμερικανικού στρατού στο Αφγανιστάν. Τα συμπεράσματα δικά σας.


 

Υποτιτλισμός απο 1:20 έως 3:00 (Αυτούσιος, όπως παρουσιάστηκε στη Nova
Επί δεκαετίες παραγόταν σε τέσσερις μόνο περιοχές του κόσμου. Το Αφγανιστάν, τη Νοτιοανατολική Ασία, τη Νότιο Αμερική και το Μεξικό. Τώρα, πάνω από το 90% της Ηρωίνης προέρχεται από το Αφγανιστάν μόνο. Είναι μια παράπλευρη συνέπεια στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Στις 7 Οκτωβρίου 2001 οι συμμαχικές δυνάμεις των Η.Π.Α. επιτέθηκαν στο Αφγανιστάν. Ο στόχος; Η σύλληψη του Οσάμα Μπιν Λάντεν, η διάλυση της Αλ Κάιντα και η απομάκρυνση των Ταλιμπάν από την εξουσία. Στα μέσα του Δεκέμβρη οι Ταλιμπάν είχαν ανατραπεί. Στα τελευταία χρόνια του τυραννικού καθεστώτος τους, η παραγωγή του Οπίου ήταν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Σήμερα όμως εκατομμύρια Αφγανοί αγρότες επιστρέφουν στη μόνη σοδειά που αποδίδει, την καλλιέργεια Παπαρούνας. Μια πρωτοφανής ροή Ηρωίνης δημιουργεί εκατομμύρια χρήστες.